Eğitici İçerik Tasarımı - Çıkmış Sorular

Ünite 0

İptal Edilmiş Soru

  1. Aşağıdakilerden hangisi ihtiyaç belirlenirken izlenen adımlardan biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Amaçlar ile var olan durum arasındaki tutarsızlıkları belirlemek ve analiz etmek
    • Cevap B-) İhtiyaç belirleme sürecinde görev alacak kişileri seçme
    • C-) Amaçlar oluşturmak ve onları önem derecesine göre sıralamak
    • D-) Tutarsızlıkları öncelik sırasına dizmek
    • E-) Her amacın var olan durumunu ya da var olan koşullarını belirlemek

    Açıklama: Bu soru iptal edilmiştir ve değerlendirmeye alınmamıştır.

Ünite 1

Stratejik Planlama Modeli

  1. Stratejik planlarının geliştirilmesi için, iç ve dış çevrenin analizinde kullanılan sistematik model aşağıdakilerden hangisidir?
    • Cevap A-) SWOT analizi
    • B-) İhtiyaç analizi
    • C-) Program tasarımı
    • D-) Betimsel analiz
    • E-) Analitik analiz

    Açıklama: Stratejik planlama sürecinde, mevcut durumu ve gelecekteki hedefleri belirlemek için sistematik analiz yöntemleri kullanılır. SWOT analizi (Güçlü Yönler, Zayıf Yönler, Fırsatlar, Tehditler), bir kurumun veya programın iç çevresini (Güçlü ve Zayıf Yönler) ve dış çevresini (Fırsatlar ve Tehditler) analiz etmek ve bu bağlamda stratejik kararlar almak için kullanılan en yaygın sistematik modeldir. İhtiyaç analizi, eğitim amaçlarının belirlenmesi ve gerçekleşmesi için var olan durum ile ideal durum arasındaki farkı tespit etme sürecidir; ancak SWOT, bu sürecin bir parçası olarak çevresel faktörleri analiz eden özelleşmiş sistematik bir modeldir.

İhtiyaç Analizi Teknikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi görsel iletişim tasarımı alanında dünyadaki eğilimlerin yönünü belirlemeye yönelik kullanılan ihtiyaç analizi tekniğidir?
    • Cevap A-) Alanyazın incelemesi
    • B-) Doküman inceleme
    • C-) Anket
    • D-) Görüşme
    • E-) Veri toplama

    Açıklama: Kaynak Tarama başlığı altında, alanyazın incelemesinin, ihtiyaç belirleme sürecinde ‘dünyada var olan eğilimlerin hangi yönde olduğunun ortaya çıkarılması’ amacıyla yapıldığı belirtilmektedir. Bu da küresel eğilimleri ve dolayısıyla alanın genel durumunu anlamak için kullanılan bir tekniktir.

İhtiyaç Belirleme Teknikleri

  1. Çalışanların davranışlarına, bu davranışlarla neyin başarıldığına ve hangi teknolojilerin gerekli olduğuna ilişkin sistematik veri toplama süreci aşağıdaki ihtiyaç belirleme tekniklerinden hangisi ile gerçekleştirilir? (4 kez soruldu)
    • A-) Gözlem tekniği
    • Cevap B-) Meslek (İş) Analizi
    • C-) Görüşme tekniği
    • D-) Progel tekniği
    • E-) Anket tekniği

    Açıklama: Metinde Meslek (İş) Analizi tekniği için, “Meslek (iş) analizi, çalışanların gözlemlenebilir iş davranışlarına, bu davranışlarla neyin başarıldığına ve hangi teknolojilerin gerekli olduğuna ilişkin sistematik veri toplama süreci olarak da tanımlanmaktadır.” ifadesi yer almaktadır. Bu tanım, soruda verilen açıklamaya tam olarak uymaktadır. Dolayısıyla doğru teknik Meslek (İş) Analizidir.

  2. Aşağıdakilerden hangisi bir mesleğin ya da uzmanlık gerektiren beceri profilinin ortaya konulmasını sağlayarak ihtiyaçların belirlenmesine olanak tanıyan tekniktir?
    • A-) Gözlem tekniği
    • B-) Görüşme tekniği
    • C-) Anket tekniği
    • Cevap D-) Progel tekniği
    • E-) Meslek (İş) analizi

    Açıklama: Metinde Progel (Dacum) Tekniği için, “Bu teknik, bir mesleğin ya da uzmanlık gerektiren bir konu alanının beceri profilinin ortaya çıkarılması yoluyla ihtiyacın belirlenmesi amacıyla kullanılır.” bilgisi bulunmaktadır. Bu tanım, soruda verilen beceri profili ortaya çıkarma amacına uygun olan tekniktir.

İhtiyaç Türleri

  1. Üst düzey yönetimin, bireylerin daha etkin ya da verimli performans göstermeleri için belirlediği ihtiyaç türü aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Karşılaştırmalı ihtiyaç
    • B-) Hissedilen/Algılanan ihtiyaç
    • Cevap C-) Açıklanan ya da talep edilen ihtiyaç
    • D-) Normatif ihtiyaç
    • E-) Beklenen ya da gelecekteki ihtiyaç

    Açıklama: Metinde, “Açıklanan ya da talep edilen ihtiyaç: Bireylerin daha etkin ya da verimli performans göstermeleri için üst düzey yönetimin belirlediği ihtiyaçlardır.” şeklinde bir tanım verilmiştir. Soru, üst düzey yönetimin belirlediği ihtiyaç türünü sorduğu için doğru cevap C seçeneğidir.

Ünite 2

Betimsel İçerik Soruları

  1. Aşağıdakilerden hangisi betimsel içerikte yanıt aranan sorulardan biridir?
    • Cevap A-) Ne oldu?
    • B-) İyi mi, yoksa kötü mü oldu?
    • C-) Nasıl olmalıydı?
    • D-) Neden oldu?
    • E-) Ne tür olur mu?

    Açıklama: Betimsel içerik olgu ve ilkelerden oluşur ve ‘nerede, ne zaman, ne oldu, kim yaptı’ gibi yanıtları net olan sorulara odaklanır. Normatif içerik ise ‘nasıl, neden oldu, iyi mi oldu, kötü mü oldu’ gibi değer yargıları içeren sorulara yanıt arar. Dolayısıyla ‘Ne oldu?’ sorusu betimsel içeriğin yanıt aradığı bir sorudur.

Eğitim Programı Öğeleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi eğitim programının ögelerinden biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Amaç
    • Cevap B-) Yöntem-teknik
    • C-) İçerik
    • D-) Öğretme-öğrenme süreci
    • E-) Değerlendirme

    Açıklama: Metinde, “Bir eğitim programının amaç, içerik, öğretme öğrenme süreci ve değerlendirme olmak üzere dört ögesi vardır.” ifadesi yer almaktadır. Program ögeleri arasında ‘Yöntem-teknik’ bulunmamaktadır. Yöntem ve teknikler, içeriğin düzenlenmesi veya sunumu sırasında kullanılan araçlardır, programın temel bir ögesi olarak sayılmaz. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Öğrenme Stratejileri

  1. Yeni gelen bilgilerin bireyin uzun süreli belleğindeki bilgilerle karşılaştırılarak anlamlı hale getirilmesi aşağıdaki öğrenme stratejilerinden hangisi ile açıklanır? (3 kez soruldu)
    • A-) Buluş yoluyla öğretim
    • B-) Gözden geçirme
    • Cevap C-) Anlamlandırma
    • D-) Tekrar
    • E-) Örgütleme

    Açıklama: Yeni gelen bilginin, bireyin uzun süreli belleğinde var olan önceki bilgilerle karşılaştırılarak anlamlı hale getirilmesi, öğrenilenin anlamlandırılarak zihinde yapılandırılmasını içerir. Bu, ‘Anlamlandırma stratejileri’nin tanımına uymaktadır (bilgi birimleri arasında ilişki kurarak anlamlı öğrenmeyi sağlamak).

  2. Önemli yerlerin altını çizen bir okuyucu aşağıdaki öğrenme stratejilerinden hangisini kullanmıştır? (2 kez soruldu)
    • A-) Sunuş yoluyla öğretim
    • B-) Anlamlandırma
    • C-) Örgütleme
    • Cevap D-) Altını çizme
    • E-) Buluş yoluyla öğretim

    Açıklama: Önemli yerlerin altını çizme davranışı, bireyin bilgiyi seçmesine ve edinmesine yardımcı olan yineleme stratejileri kapsamında yer alır. Metinde, yineleme stratejileri başlığı altında ‘altını çizme’ örneği açıkça verilmiştir.

İçerik Düzenleme İlkeleri

  1. Tasarımcı içeriği sunarken metinde “doğal ve tarihi yapıtlar korunmazsa neler olabilir?” gibi bir soru sorarak okuyucunun geçmişi ve geleceği kestirmesine olanak sağlamaktadır. Yukarıdaki anlatılana göre, tasarımcı içerikle ilgili aşağıdaki hangi ilkeyi kullanmıştır? (4 kez soruldu)
    • A-) Düzey
    • B-) Alıştırma
    • C-) Soyutlama
    • D-) Şema
    • Cevap E-) Vardama

    Açıklama: Soruda bahsedilen durum, tasarımcının metinde hedef kitlenin geçmiş ve geleceği hakkında kestirim yapmasını sağlamasıdır. Bu, içerik düzenleme ilkelerinden ‘Vardama ilkesi’ ile açıklanır: Var olan bilgiden yararlanarak geçmişin ve geleceğin tahmin edilmesidir.

İçerik Türleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi normatif içerikte yanıt aranan sorulardan biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Nasıl olmalıydı?
    • B-) Tekrar olur mu?
    • C-) İyi mi, yoksa kötü mü oldu?
    • Cevap D-) Ne oldu?
    • E-) Neden oldu?

    Açıklama: Normatif içerik değer yargılarından, normlardan ve standartlardan oluşur ve insanların nasıl hareket etmesi gerektiğini açıklar. Normatif içerikte ‘nasıl, neden oldu, iyi mi oldu, kötü mü oldu, nasıl olsa daha iyi olurdu’ gibi yorumlamaya açık sorulara yanıt aranır. ‘Ne oldu, ne zaman oldu, nerede oldu, kim yaptı’ gibi sorulara yanıt aranan içerik türü ise Betimsel içeriktir. (Sayfa 1)

İçerik Yaklaşımları

  1. Sarmal içerik yaklaşımının kullanımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • Cevap A-) İçerik işlenirken konuların yeri ve zamanı geldikçe yer yer tekrar edilir.
    • B-) Konuların aşamaları dar ve kısıtlıdır.
    • C-) Geniş konular giderek küçük birimlere ayrılır.
    • D-) Çevrede kazanılan yaşantıların içerikte derlenerek yansıtılır.
    • E-) İçerikte başka ülkelerin bakış açıları dikkate alınmalıdır.

    Açıklama: Sarmal içerik yaklaşımında, içerik işlenirken yeri ve zamanı geldiğinde yer yer tekrar edilir; tekrarlar yapılırken sadece konuyu tekrar etmekten çok kapsamı da genişletilir. (Sayfa 2)

Ünite 3

Davranışçı Kuram Uygulaması

  1. Aşağıdakilerden hangisi Premack ilkesinin uygulanmasına bir örnektir? (4 kez soruldu)
    • A-) Bireylerin istemedikleri bir işi tamamlamaları durumunda sadece övgü ile ödüllendirilmesi.
    • B-) Okulda öğrencilere sevdikleri bir aktiviteyi yapma özgürlüğü tanınması.
    • C-) Hoşlanmadığı bir etkinliğe katılmak istemeyen bir çocuğun ceza ile korkutulması.
    • D-) Bir yetişkinin spora gitmeyi sevmediği halde, her gün spor yapmaya zorlanması.
    • Cevap E-) Bir öğrencinin sıkıcı bir derse karşı ilgisini artırmak için video oyunlarına izin verilmesi.

    Açıklama: Premack ilkesi, davranışçı kuramların bir parçasıdır ve daha az tercih edilen (veya hoşlanılmayan) bir davranışı, daha çok tercih edilen (hoşlanılan) bir davranışla ödüllendirmeyi içerir. E şıkkında, sıkıcı derse (istenmeyen) karşı ilgiyi artırmak için video oyunlarına (daha çok istenen) izin verilmesi, bu ilkenin uygulanmasına örnektir.

Davranışçılık Temelleri

  1. Bana bir düzine sağlıklı, iyi yapılı bebek ve onları yetiştirmek için kendime ait bir dünya verin, ben de rastgele birini alıp, yeteneklerine, eğilimlerine, mesleki ilgilerine ve genetik bağlarına bakmaksızın, rastgele seçtiğim çocuklardan her birini özel bir alanda doktor, avukat, sanatçı, tüccar ve hatta dilenci ve hırsız olmak üzere eğitmeyi garanti edeyim. Yukarıdaki paragrafta ifade edilen görüş, aşağıdaki öğrenme kuramlarından hangisine dayandırılır?
    • A-) Gestalt Kuramı
    • B-) Yapılandırmacılık
    • C-) Sosyal Öğrenme Kuram
    • D-) Bilişsel Kuramlar
    • Cevap E-) Davranışçılık

    Açıklama: Paragrafta, çevresel uyaranların (bebeklerin yetiştirilme ortamı) ve çevresel koşulların (öğrenme ortamı) çocuğun gelecekteki mesleğini ve davranışlarını tamamen belirlediği fikri savunulmaktadır. Bu, öğrenmenin büyük ölçüde çevresel koşullar tarafından kontrol edildiğini savunan Davranışçılık kuramının temelini oluşturur (Örneğin Pavlov’un köpek deneyleri bağlamında sunulması).

Klasik Koşullanma İlkeleri

  1. Koşullanmış uyaranın olmadığı bir ortamda öğrenilmiş tepkilerin zaman içinde azalması durumu aşağıdaki ilkelerden hangisi ile açıklanır? (4 kez soruldu)
    • A-) Habercilik-Bilgilendiricilik
    • B-) Kendiliğinden Geri Gelme
    • Cevap C-) Sönme
    • D-) Pekiştirme
    • E-) Bitişiklik

    Açıklama: Sönme, koşullu uyarıcının tek başına sunulduğu ve zamanla koşullu tepkinin azalması veya hiç ortaya çıkmaması durumudur. Soruda belirtilen, koşullu uyaran olmadığı ortamda öğrenilmiş tepkinin zamanla azalması durumu ‘Sönme’ ilkesi ile açıklanır.

  2. Aşağıdakilerden hangisi klasik koşullanma sürecinde göz önünde bulundurulması gereken ilkelerden biridir?
    • A-) Özyineleme
    • B-) Geriye Dönük İşleme
    • C-) Anlamlandırma
    • D-) Bilişsel Haritalama
    • Cevap E-) Bitişiklik

    Açıklama: Klasik koşullanmada, koşullu ve koşulsuz uyarıcıların birbirine yakın zaman aralıklarıyla sunulması ‘Bitişiklik’ ilkesidir. Ayrıca Habercilik-Bilgilendiricilik, Pekiştirme, Sönme, Genelleme ve Ayırt Etme de ilkeler arasındadır. (Sayfa 1)

Sosyal Bilişsel Öğrenme Unsurları

  1. Aşağıdakilerden hangisi Albert Bandura’nın gözlemsel öğrenme sürecinde yer alan dört temel unsurdan biri değildir?
    • A-) Akılda tutma
    • B-) Dikkat
    • Cevap C-) Uygulama
    • D-) Yeniden üretim
    • E-) Motivasyon

    Açıklama: Albert Bandura’ya göre gözlemsel öğrenme süreci; dikkat, akılda tutma, yeniden üretim ve motivasyon olmak üzere dört temel unsurdan oluşur. ‘Uygulama’ (veya yeniden üretim) bu dört temel unsur arasında sayılmaz; ‘yeniden üretim’ uygulamayı kapsar ancak ‘Uygulama’ (öğrenme/kullanma bağlamında) temel unsurlardan biri olarak listelenmemiştir. (Not: Metinde yeniden üretim ‘gözlemlenen gerçek davranışı gerçekleştirme eylemidir’ olarak geçmektedir. Burada ‘Uygulama’ şıkkı temel dört unsur listesinde doğrudan yer almadığı için doğru kabul edilir.)

Ünite 4

Gestalt Algı Yasaları

  1. Gestalt Öğrenme Kuramı’nda algısal örgütlemeye yardımcı olan tüm algı yasalarını içeren temel ilkeye ne ad verilir?
    • Cevap A-) Pragnanz
    • B-) Algısal değişmezlik
    • C-) Tamamlama
    • D-) İçgörü
    • E-) Yakınlık

    Açıklama: Gestalt kuramında algısal örgütlemeye yardımcı olan yasaların (Şekil-Zemin, Yakınlık, Benzerlik, Tamamlama, Süreklilik, Basitlik) altında yatan temel ilke, algıların mümkün olduğunca basit, düzenli, anlamlı ve eksiksiz hale gelme eğilimini ifade eden ‘Pragnanz’tır (İyi Biçim Yasası).

  2. Araştırmalara göre bir görsele bakıldığında gözün en çok odaklandığı nokta aşağıdakilerden hangisidir? (3 kez soruldu)
    • A-) Sağ üst
    • B-) Sol alt
    • C-) Sağ alt
    • D-) Orta üst
    • Cevap E-) Sol üst

    Açıklama: Metinde Gestalt Prensipleri altında Şekil-Zemin ilişkisi açıklanırken, ‘Figür ve zemin ilişkisinde zıtlık, figürü/şekli daha belirgin hale getirir’ denilmektedir. Okuma ve görsel tasarım alışkanlıklarında göz, genellikle sol üstten başlayıp sağ alt köşeye doğru ilerler (Okuma akışının tersine), ancak temel algısal odak noktası ve en dikkat çekici alanlar genellikle sol üst/sol tarafta (başlangıç noktası) aranır. Ancak, yaygın literatürde (ve bu bağlamda görselin en çok odaklandığı nokta olarak kabul edilebilecek kısımlardan biri olarak) sol üst köşe tercih edilir.

Gestalt Prensipleri

  1. Gestalt kuramına göre etkili bir içerik sunumu hazırlarken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmelidir?
    • A-) İçerik sunumunda problem çözme becerilerinin göz ardı edilmesine
    • B-) Katılımcıların pasif bir şekilde bilgiyi almasına
    • C-) Bilgilerin rastgele ve düzensiz bir şekilde sunulmasına
    • D-) Görsel, işitsel ve dokunsal öğelerin kullanımından kaçınılmasına
    • Cevap E-) İçeriğin bütünsel ve anlamlı bir bağlam içinde sunulmasına

    Açıklama: Gestalt kuramına göre algı bir örgütlenmedir ve bütün üzerinden gerçekleşir. Bu bağlamda, görsel öğelerin sayfa tasarımında yerleştirilirken görselin boyutu, renk yoğunluğu, doğal dinamiği ve renk değerleri gibi unsurların dikkate alınması gerekir. (Sayfa 2)

  2. Bazı görsellerde, yüzeyde eksik parçalar bulunsa da zihin bu görselleri bütün olarak algılayabilir. Eksik çizgilere rağmen zihnin oluşturduğu bütünlük algısı, görseli tamamlanmış gibi görmemizi sağlar. Yukarıdaki paragrafta anlatılan algılama ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Yakınlık
    • Cevap B-) Tamamlama
    • C-) Şekil-Zemin
    • D-) Süreklilik
    • E-) Benzerlik

    Açıklama: Tamamlama ilkesi, bir görselde yüzeyde eksik parçalar bulunsa dahi, zihnin görseli tam olarak algılayabilme ve bütünlük algısı oluşturabilme eğilimini ifade eder. (Sayfa 2)

Grafikler ve Tablolar

  1. : Sayısal verilerin görsel olarak ifade edilmesidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
    • A-) Algı
    • Cevap B-) Grafikler
    • C-) Yazı
    • D-) Birlik
    • E-) Duygular

    Açıklama: Soruda sayısal verilerin görsel olarak ifade edilmesi sorulmaktadır. Eğitici İçerikte Yer Alan Görsel Öğeler başlığı altında, ‘Grafikler: Boyut, sıra, nitelik, nicelik veya sıralama gibi sözel anlatımda anlaşılması kolay olmayacak konuların anlaşılmasını kolaylaştıran görsel elemanlardır’ şeklinde tanımlanmaktadır.

Görsel Algı Tanımı

  1. Görsel uyarıcıları fark etme ve bunların ayrımını yapabilme ve daha önceki tecrübelerle bağlantı kurmak suretiyle bu uyarıcıları deşifre edebilme yeteneğine ne ad verilir? (2 kez soruldu)
    • A-) Algı
    • B-) Tasarım
    • C-) Duyu
    • Cevap D-) Görsel Algı
    • E-) Duyum

    Açıklama: Metinde Görsel Algı ve Görsel Okuryazarlık Kavramı altında, ‘görsel algılamanın temelinde de görme duyusunun kullanımı ve algı becerisi yer alır’ denilmektedir. Ayrıca ‘İmgeleri görmek ve onları anlamlandırmak algı eylemidir’ ifadesi ile bu yeteneğin görsel algı olduğu belirtilir.

Görsel Öğeler: Haritalar

  1. Yeryüzünün tümünün ya da bir bölümünün çeşitli özelliklerinin belirli bir ölçekte küçültülerek, bir düzlem üzerine özel işaret ve tanımlayıcı bilgilerle yansıtılarak oluşturulan görsel türüne ne ad verilir? (4 kez soruldu)
    • A-) Şablon
    • B-) Fotoğraf
    • Cevap C-) Harita
    • D-) Video
    • E-) Minyatür

    Açıklama: Ünite 4’te, Eğitici Materyallerde Bulunan Görsel Öğeler başlığı altında Haritalar tanımlanmıştır: “Harita, yeryüzünün tümünün ya da bir bölümünün çeşitli özelliklerinin belirli bir ölçekte küçültülerek, bir düzlem üzerine özel işaret ve tanımlayıcı bilgilerle yansıtılmasıdır.” Bu tanım, verilen A/B/C şıklarından C şıkkı olan Harita’yı desteklemektedir.

Görsel Öğelerin Tasarımı

  1. Bir görselin tasarımında soyut ya da somut ögeleri hedef kitlenin aşağıdaki özelliklerinden hangisine göre belirlemek gerekir?
    • Cevap A-) Yaş grubuna
    • B-) Cinsiyetine
    • C-) Okuduğu bölüme
    • D-) Fiziksel özelliklerine
    • E-) Alışkanlıklarına

    Açıklama: Görsel öğelerin tasarımı yapılırken hedef kitlenin algılama düzeyine göre tasarlanması temel ilkelerdendir. Bu, görselin kitlenin bilişsel seviyesine uygun olmasını sağlar. (Sayfa 2)

Matbaa Teknolojisi

  1. Aşağıdakilerden hangisi Johannes Gutenberg’in icadı olup, kitapların ve basılı materyallerin seri üretimini sağlayarak içerik üretiminde devrim yaratmıştır? (2 kez soruldu)
    • A-) Yazı sistemleri
    • B-) Dijital yayıncılık
    • Cevap C-) Matbaa
    • D-) Parşömen
    • E-) El yazması

    Açıklama: Matbaa teknolojisindeki gelişmeler ve seri üretim potansiyeli, Ünite 4’te doğrudan ele alınmamıştır, ancak Ünite 4 Görsel Öğelerin Tasarımı ve Teknikleri üzerine odaklanmıştır. Johannes Gutenberg’in icadı olan matbaa, genellikle İçerik Tasarımı ve Yayını bağlamında (özellikle Ünite 5’te dijitalleşme ile karşılaştırılırken) önemli bir dönüm noktasıdır. Ancak, Ünite 4 görsel ögelerin tekniklerine odaklanır (İllüstrasyon teknikleri, Fotoğrafçılık). Sorunun bu ünitede sorulması şaşırtıcıdır. Gutenberg’in icadı basılı materyallerin seri üretimini sağlamıştır. Bu bağlamda, soruyu görsel içeriklerin basım süreciyle ilişkilendirmek gerekirse, metinlerde basım teknolojisi detaylıca ele alınmamıştır. Sorunun bağlamı Ünite 5 veya genel içerik tarihinde daha uygun olabilir. Ancak, seçenekler verilmediği için, bu icadın içeriğe erişimi sağlama boyutuyla Ünite 4’teki görsellerin yaygınlaşmasıyla (fotoğraf gibi) ilişkilendirilebilir, ancak doğrudan metinde Gutenberg’in icadı yoktur. Bu sorunun cevabı metinlerden çıkarılamaz.

Sayfa Düzeni İlkeleri

  1. Sayfa tasarımında yazı karakteri seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Okuyucu zihninde karmaşa yaratmamak için fazla çeşitlilik göstermemelidir.
    • B-) Yazı karakterinin rengi görsel ile aynı olmalıdır.
    • C-) Yazı karakterleri konu başlığına sürekli değişmeli ve gelişmelidir.
    • D-) Başlık ve metin yazı karakterleri farklı olmalıdır.
    • E-) Bol çeşitli dikkat çekici ve akıcı olması okunurluluğu kolaylaştırır.

    Açıklama: Görsel Öğelerin Sayfada Konumlandırılması başlığı altında, eğitsel içeriklerde kullanılan yazı karakterlerinin ‘okurun zihninde fazla karmaşaya sebep olmamak adına, çok çeşitlilik göstermemesi’ gerektiği belirtilmiştir. Bu, A şıkkını desteklemektedir.

Ünite 5

Bilgisayar Tabanlı İçerik Düzenleme

  1. E-öğrenme içeriklerinin oluşturulmasında kullanılan ve basit, düşük etkileşimli içerikler için uygun olan web geliştirme aracı aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
    • A-) Authorware
    • B-) ToolBook Instructo
    • C-) Global Al Hub
    • Cevap D-) Microsoft FrontPage
    • E-) InDesign

    Açıklama: Ünite 5’te, Bilgisayar Tabanlı İçerik Düzenleme başlığı altında, ileri düzey içeriklerin Authorware ve ToolBook gibi gelişmiş yazılım araçları kullanılarak üretilebileceği belirtilmiştir. Ancak, bu soruda ‘basit, düşük etkileşimli içerikler’ için uygun olan bir araç sorulmuştur. Metinde Authorware ve ToolBook gelişmiş yazılımlar olarak anılırken, Microsoft FrontPage (yazarın döneminde popüler olan ve basit web/içerik oluşturma aracı olarak bilinirdi) bahsi geçmese de, verilen şıklar arasında en uygun olanı, genellikle daha basit web içerikleri için kullanılan bir araç olması nedeniyle Microsoft FrontPage’tir (diğer şıklar daha özel veya gelişmiş araçlardır/geliştirme ortamıdır).

Dijitalleşme Süreci

  1. _____ analog bilgi, veri, süreç veya sistemlerin dijital formata dönüştürülmesi sürecidir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) Kriptolama
    • Cevap B-) Sayısallaştırma
    • C-) Analoglaştırma
    • D-) Standardizasyon
    • E-) Optimize Etme

    Açıklama: Ünite 5’te, ‘İçerik Düzenlemede Dijitalleşmenin Süreci’ başlığı altında, “Sayısallaştırma olarak da adlandırılan dijitalleşme analog bilgi, veri, süreç veya sistemlerin dijital formata dönüştürülmesi sürecidir.” ifadesi yer almaktadır. Bu nedenle boşluğu dolduran ifade ‘Sayısallaştırma’dır.

Dijitalleşmenin Katkısı ve Önemi

  1. Aşağıdakilerin hangisi ile birlikte sadece bilgiye ulaşmak değil, içerik oluşturup paylaşmak da mümkün hale gelmiştir?
    • Cevap A-) Web 2.0
    • B-) Web 3.0
    • C-) Web 4.0
    • D-) VR
    • E-) AR

    Açıklama: Ünite 5’te, Dijitalleşmenin İçerik Düzenlemeye Katkısı ve Önemi bölümünde, sosyal ağların (Web 2.0) öneminden bahsedilirken, bu platformların bilgi yüklemeye, paylaşmaya, kendi kendine öğrenmeye, takım çalışmasına, öğrenci-öğrenci ve öğrenci-öğretmen iletişimine olanak sağladığı belirtilmiştir. Bu, sadece bilgiye ulaşmaktan ziyade içerik oluşturma ve paylaşmayı mümkün kılan Web 2.0’ın temel özelliğidir.

Eğitimsel Veri Madenciliği

  1. Temeli cebire dayana —–, matematik ve bilgisayar bilimlerinde belirli bir problemi çözmek veya bir hesaplama yapmak için kullanılan, iyi tanımlanmış sonlu bir talimat dizisi olarak tanımlanmaktadır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) protokol
    • B-) denklem
    • C-) teorem
    • D-) fonksiyon
    • Cevap E-) algoritma

    Açıklama: Veri madenciliği, tahmine dayalı yapay zeka algoritmaları kullanır. Algoritma, matematik ve bilgisayar bilimlerindeki araştırmalarda kullanılan, iyi tanımlanmış sonlu talimat dizisidir. Bu tanım, ‘Algoritma’ kavramına uyar. Veri madenciliği bağlamında bu temel kavram ‘Algoritma’dır.

Otomasyon Tanımı

  1. Aşağıdakilerden hangisi belirli görevleri veya işleri insan müdahalesi olmadan gerçekleştiren sistem veya yazılımı ifade eden kavramdır?
    • A-) Bulut depolama
    • B-) Algoritmik işlem
    • C-) Uygulama programlama arayüzü (API)
    • D-) İşletim sistemi
    • Cevap E-) Otomasyon

    Açıklama: Otomasyon; tam anlamıyla belirli görevleri veya işleri insan müdahalesi olmadan gerçekleştiren sistem veya yazılımı ifade etmektedir. Bu, soruda verilen tanıma tam olarak uymaktadır.

Otomasyon ve Robotik

  1. Belirli görevleri veya işleri insan müdahalesi olmadan gerçekleştiren sistem veya yazılımlara genel olarak ne ad verilir?
    • A-) Bulut depolama
    • B-) Algoritmik işlem
    • Cevap C-) Otomasyon
    • D-) Algoritmik işlem
    • E-) Uygulama programlama arayüzü (API)

    Açıklama: Ünite 5’te, Otomasyon ve Robotik başlığı altında otomasyon şu şekilde tanımlanmıştır: “Otomasyon tam anlamıyla belirli görevleri veya işleri insan müdahalesi olmadan gerçekleştiren sistem veya yazılımı ifade etmektedir.” Bu tanım doğrudan sorunun ifadesiyle örtüşmektedir.

Sosyal Medya/Web 2.0

  1. hikâye anlatıcılarına, görsel, video, ses ve metinler ile dinleyicinin hayal gücüne ulaşma fırsatı sunarak çeşitli yazılımlar aracılığıyla hikâyelerini geniş bir kitleyle paylaşma imkânı vermektedir. Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (2 kez soruldu)
    • A-) Sanal gerçeklik
    • B-) Dijital gerçeklik
    • Cevap C-) Dijital öyküler
    • D-) Dijital gazeteler
    • E-) Dijital radyolar

    Açıklama: Görsel, video, ses ve metinler aracılığıyla dinleyicinin hayal gücüne ulaşma fırsatı sunan, hikayelerini paylaşma imkanı veren platformlar Sosyal Medya (veya Web 2.0) olarak tanımlanır (Sayfa 2, Ünite 5). Bu platformlar etkileşimli iletişim ve multimedya içeriği alışverişi sağlar.

Yapılandırmacılık Türleri

  1. Öğrenmenin, insanların birbirleriyle, farklı kültürel unsurlarla ve genel olarak toplumla etkileşime girdiğinde geliştiği görüşünü ileri süren yapılandırmacılık türü aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Bilişsel yapılandırmacılık
    • B-) Radikal yapılandırmacılık
    • C-) Bireysel yapılandırmacılık
    • D-) Dilsel yapılandırmacılık
    • Cevap E-) Sosyal yapılandırmacılık

    Açıklama: Sosyal yapılandırmacılık, öğrenmenin iş birliğine dayalı doğasına odaklanır ve insanların birbirleriyle etkileşim içinde öğrenmesini, bilgi inşa etmesini temel alır. (Sayfa 2)

e-Öğrenme İyi Uygulamaları

  1. Chickering ve Ehrmann’a (1996) göre, e-öğrenmede teknoloji yardımıyla oluşturulan iyi uygulamalar ve içerikler aşağıdaki hangi çıktıyı sağlamaz?
    • A-) Aktif öğrenme tekniklerinin kullanılması
    • B-) Öğrenen ve kurum arasındaki ilişkinin kuvvetlendirilmesi
    • Cevap C-) Öğrenenler arasında rekabetin artırılması
    • D-) Hızlı geri bildirim sağlanması
    • E-) Farklı yeteneklerin ve öğrenme yollarının dikkate alınması

    Açıklama: Chickering ve Ehrmann’a (1996) göre iyi uygulamalar arasında şunlar bulunur: Aktif öğrenme, öğrenci merkezli olması, etkileşim, sürekli geri bildirim, başarıyı destekleme, zamanlama ve esneklik. Metinde, e-öğrenme içeriğinin ‘bireyleri aktif öğrenmeye teşvik ederek, öğrenilen konseptlerin anlamlandırılmasına olanak tanıması’ ve ‘öğrencinin yorumlama becerileri, deneyimleri ve etkileşimine dayalı anlam oluşturma kapasitesine odaklanması’ vurgulanmıştır. ‘Teknoloji yardımıyla oluşturulan iyi uygulamalar’ genellikle öğrenme çıktısını destekler. Ancak, ‘Öğrenme materyali ve öğrenme deneyimleri, öğrencilerin bilgiyi işleme yeteneklerini etkileyebilir’ ilkesi, Ünite 3’te yer alan Bilgiyi İşleme Kuramının bir ilkesidir ve direkt olarak e-öğrenme iyi uygulamalarının sağladığı *çıktı* olarak sayılmaz. Ünite 5’teki e-öğrenme bölümünde, bu tür uygulamaların aktif öğrenmeyi teşvik ettiği belirtilirken, teknolojinin çıktı olarak *sağlamadığı* bir şey sorulmuştur. Metinde, e-öğrenme içeriğinin öğrenci merkezli olması ve anlamlandırmaya olanak tanıması belirtilir. Sorunun amacı, genellikle e-öğrenmenin sınırlılıklarından birini bulmaktır. Ünite 5’te e-öğrenme, CBT’den farklı olarak internet üzerinden erişilir ve iş birliği imkanı sunar. Ancak metinde direkt olarak ‘sağlamaz’ çıktısı belirtilmemiştir. Genellikle e-öğrenme, öğrencilerin kendi hızlarında ilerlemesine olanak tanır (esneklik), ancak sosyal etkileşimde bazen yüz yüze eğitimi tam olarak sağlayamaz. Ancak sorunun seçenekleri verilmemiştir. Eğer seçenekler arasında ‘sadece kendi başına çalışmayı zorunlu kılma’ gibi bir ifade olsaydı, bu sosyal etkileşimi kısıtlama anlamında doğru olabilirdi. Verilen metinlerdeki en kapsayıcı ve spesifik olmayan ifade, bilginin işlenmesine odaklanan ilke olabilir. ‘Öğrenme materyali ve öğrenme deneyimleri, öğrencilerin bilgiyi işleme yeteneklerini etkileyebilir’ ifadesi, Bilgiyi İşleme Kuramının bir ilkesi olarak daha çok odak noktasıdır ve e-öğrenmenin bir *çıktısı* olmaktan çok bir *temeli* veya *ilişkisi* olarak görülebilir.

Ünite 6

Altı Şapka Tekniği

  1. Altı şapka düşünme tekniğinde bulunan, siyah şapka ile cevaplanan sorular aşağıdakilerden hangileridir?
    • A-) Şu ana kadar ne başarıldı?, Hangi kararlar alındı?
    • Cevap B-) Ne gibi sorunlar ortaya çıkabilir? Olabilecek en kötü durum nedir?
    • C-) Duygular ön olanda mı?, Bir konuyu duygular ve hislerle mi ele almalıyız?
    • D-) Şimdi ne yapılabilir?, Konun özeti nedir?
    • E-) Ne tür bilgilere sahibiz? Eksik bilgiler nelerdir?

    Açıklama: Siyah şapka, olumsuzlukları, riskleri, hataları, kısıtlamaları ve olası sorunları belirlemeye odaklanır. Metinde, siyah şapkanın özellikle ‘olumsuzlukları’ ve ‘riskleri’ üzerine odaklandığı belirtilmektedir.

Yaratıcı Birey Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı bireyin özelliklerinden biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Belirsizliğe tolerans gösterme
    • B-) Sorgulayıcı olma
    • C-) Esnek düşünebilme
    • Cevap D-) Gerçekçi olma
    • E-) Karmaşık işlere ilgi duyma

    Açıklama: Ünite 6’da, ‘Yaratıcı Birey’ başlığı altında yaratıcı kişilerin özellikleri sayılmıştır: Farklı olmayı göze alabilmek, yargılamayı geciktirebilmek, esnek düşünebilmek, spontan düşünebilmek, kavram oluşturabilmek, kavramları ilişkilendirebilmek, hayal gücü, konuya odaklanabilmek. ‘Gerçekçi olma’ (A şıkkındaki ‘Gerçekçi olma’ değil, ‘Hayal gücü’ veya ‘Belirsizliğe tolerans’ gibi özellikler yaratıcı bireyin parçasıdır) şıklardan biri olarak doğrudan belirtilmemiştir. Ancak, yaratıcı birey ‘gerçekçi olma’dan ziyade hayal gücü ve esnekliği ile öne çıkar. Şıklardan D şıkkı ‘Gerçekçi olma’ yaratıcı bireyin tipik özelliği olarak listelenmemiştir; aksine ‘farklı olmayı göze alabilme’ ve ‘karmaşaya/belirsizliğe tahammül edebilme’ vurgulanmıştır. (Not: Verilen şıkların hepsi yaratıcılığın karşıtları olabilir, ancak ‘Gerçekçi olma’ genellikle yaratıcılığın tanımında ana özellik olarak geçmez.)

Yaratıcı Düşünme Süreci

  1. Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı düşünme süreci aşamalarından biri değildir?
    • Cevap A-) Uygulama
    • B-) Fikrin geliştirilmesi
    • C-) Kuluçka
    • D-) Fikrin doğması
    • E-) Hazırlık

    Açıklama: Yaratıcı düşünme süreci; hazırlık, kuluçka, fikrin doğması ve fikrin geliştirilmesi aşamalarından oluşur. Bu aşamalar döngü halinde olabilir. Sunum, bu dört aşamanın döngüsel olabileceğini belirtse de, bu dört aşamadan biri ‘değerlendirme’ değildir. Değerlendirme, Ünite 8’de ölçme ve değerlendirme bağlamında daha çok yer alır, ancak yaratıcı süreç aşamaları dört temel başlık altında verilmiştir.

Yaratıcı Düşünme Süreçleri

  1. Hermann’ın Yaratıcı Sorun Çözme Modeli altı değişik zihinsel düşünme becerisiyle ilişkilidir. Bu becerileri altı meslek grubu temsil eder. _____ alternatif bakış açıları üretme, üretilen çözümlerin eyleme dönüştürülmesi için planlar ve denemeler yapma özelliğiyle yaratıcı problem çözme sürecini temsil eder. Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar? (3 kez soruldu)
    • A-) kaşif
    • B-) polis
    • C-) dedektif
    • D-) yargıç
    • Cevap E-) sanatçı

    Açıklama: Ünite 6’da, Yaratıcı Düşünme Süreci başlığı altında yaratıcı düşünme aşamaları verilmiştir: hazırlık, kuluçka, fikrin doğması, fikrin geliştirilmesi. Soruda boş bırakılan yer, yeni düşünce ve kavramlar üretme, planlama ve denemeler yapma ile ilişkilendirilen aşamayı (sanatçı/tasarımcı rolünü) temsil etmelidir. Yaratıcı düşünme süreci aşamalarından ‘fikrin geliştirilmesi’ aşaması, ortaya çıkan fikirlerin geliştirilme sürecini, zayıf ve geliştirilebilir durumları belirleyip tamamlamayı içerir. Ancak Hermann’ın Modeli (ki bu metinde dolaylı olarak geçmektedir) altı rol (kaşif, sanatçı, yargıç, planlayıcı, vb.) kullanır. Verilen şıklar ve açıklama bağlamında, ‘yaratıcı problem çözme sürecini’ temsil eden en uygun rol ‘sanatçı’dır, zira metinde geçen ‘fikrin geliştirilmesi’ (yaratıcı eylem) ile ilişkilidir. Metindeki genel yaratıcı süreç açıklamaları dikkate alındığında (deneme, uygulama, geliştirme), sanatçı rolü bu süreci temsil etmede en uygun seçenektir.

Yaratıcı Süreç Tanımı

  1. I. Bireysel bir süreçtir. II. Kültürel bir süreçtir. III. Kişilik özelliklerinin birleşimidir. IV. İnsanın varlığını ortaya çıkarma sürecidir. Yaratıcı süreç ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur? (3 kez soruldu)
    • A-) Yalnız III
    • B-) I ve II
    • C-) III ve IV
    • D-) I, II, ve III
    • Cevap E-) I, II, III ve IV

    Açıklama: Ünite 6’da, Yaratıcılık Nedir? başlığı altında yaratıcılığın pek çok boyutu olduğu belirtilmiştir. Yaratıcılık; öğrenme gibi beynin farklı bölgelerinde gerçekleşen bir süreçtir (I. kısmı dolaylı olarak doğru, zira beyinle ilişkilidir). İçerik geliştirme bağlamında, yaratıcılık tutum, süreç, ürün, beceri, kişilik özelliklerinin birleşimi ve bununla birlikte çevresel koşulların bir sonucu olarak açıklanabilir (III. doğrudur). Yaratıcı edim, sanatsal ifade, duyuşsal ve görsel izlenim öğeleriyle düşünme ve uygulama sürecidir. Yaratıcılık, insanın varlığını ortaya çıkarma süreci olarak değil, daha çok yeni bir şey üretme/keşfetme süreci olarak tanımlanır. Ancak metin, yaratıcılığın çok boyutluluğunu ve bu bileşenlerin birleşimini vurgular (I, II, III). Soruda verilen şıklar arasında en kapsayıcı olan E şıkkı, yaratıcılığın çok boyutlu doğasını (bireysel, kültürel, süreçsel) yansıtma eğilimindedir. (Not: I. Bireysel bir süreçtir ifadesi, sürecin kendisinin bireysel yönünü vurguladığı için kabul edilebilir. II. Kültürel bir süreçtir, çevresel etkenler nedeniyle kabul edilebilir. III. Kişilik özelliklerinin birleşimidir, metinde açıkça belirtilmiştir. IV. İnsanın varlığını ortaya çıkarma süreci değil, yaratma sürecidir.) Bu tip sorularda tüm bileşenlerin birleşimi (E) genellikle doğru kabul edilir.

Yaratıcılığı Etkileyen Faktörler

  1. Aşağıdakilerden hangisi yaratıcılığı etkiliyen öznel (kişisel) etkenlerden biridir? (3 kez soruldu)
    • A-) Güvensizlik
    • Cevap B-) Tembellik
    • C-) Yersiz eleştiri
    • D-) Otoriter yönetim
    • E-) Hiyerarşi

    Açıklama: Metinde yaratıcılığı olumsuz etkileyen öznel (kişisel) etkenler sıralanmıştır: “Özgüven eksikliği, korku, saplantı, alışkanlıklar, tembellik, esnek olamamak, kalıp davranışları, benimsemek, kararsızlık bağımlılık, cesaretsizlik, kişisel etkenlerdir.” Şıklarda yer alan ‘Tembellik’ bu listede bulunmaktadır. Güvensizlik, korku vb. de öznel etkenlerdendir, ancak tembellik (B şıkkı) açıkça listede yer almaktadır.

Yaratıcılığın Bileşenleri

  1. I. Çevresel etmenlerin sonucudur.
    II. Kültürel bir süreçtir.
    III. Kişilik özelliklerinin birleşimidir.
    IV. Teknolojik varlığını ortaya çıkarma sürecidir.
    Yaratıcı süreç ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
    • A-) I ve II
    • B-) II ve III
    • C-) III ve IV
    • Cevap D-) I, II ve III
    • E-) II, III, IV

    Açıklama: Yaratıcılık; tutum, süreç, ürün, beceri, kişilik özelliklerinin birleşimi ve bununla birlikte çevresel koşulların bir sonucu olarak açıklanabilir (Giriş kısmı). Ayrıca yaratıcılık, beynin farklı bölgelerinde sinir hücrelerinin iletişimleriyle gerçekleşir (Yaratıcılık Nedir? kısmı). Bu nedenle I, II ve III doğrudur. IV (Teknolojik varlığını ortaya çıkarma süreci) ise yaratıcılığın bir tanımı veya bileşeni olarak doğrudan metinde belirtilmemiştir; daha çok içerik geliştirme tekniklerinin bir sonucu olarak düşünülebilir.

Ünite 7

Eleştirel Düşünme Becerileri

  1. Facione’ye (1990) göre, eleştirel düşünme becerileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
    • A-) Düşünceleri yüzeysel değerlendirme
    • B-) Kendi bilişsel süreçlerini göz ardı etme
    • Cevap C-) Olay, olgu ve kavramlar arasındaki ilişkileri belirleme
    • D-) Bilgiyi rastgele yorumlama
    • E-) Herhangi bir iddiayı sorgulamadan kabul etme

    Açıklama: Facione’ye göre eleştirel düşünme becerileri; analiz, değerlendirme, çıkarım yapma (inferring), yorumlama ve öz düzenleme (self-regulation) olarak listelenir. Metinde ‘Analiz etme, yorumlama, analiz edildikten sonra yargılama yapma, karar verme ve uygulama’ gibi süreçler vurgulanmıştır. ‘Yorumlama’ becerisi, eleştirel düşünmenin temel bileşenlerinden biridir ve ulaşılan bilginin anlamlandırılmasını kapsar.

Eleştirel Düşünme Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Nosich’nin (2018) oluşturduğu eleştirel düşünmenin özelliklerinden biri değildir? (3 kez soruldu)
    • A-) Belirli bir amaç doğrultusunda gerçekleşmesi
    • Cevap B-) Yaratıcı düzenlemeleri gerektirmesi
    • C-) Yansıtıcı bir şekilde ilerlemesi
    • D-) Belirli standartlar gözetilerek yapılması
    • E-) Mantıklı olmayı gerektirmesi

    Açıklama: Soru, Nosich’in eleştirel düşünme özelliklerinden olmayanı istemektedir. Metinde eleştirel düşünme süreçleri (örneğin, yapılandırılmış sorgulama, rehberli sorgulama, açık uçlu sorgulama) ve genel özellikleri (bilgiyi sorgulama, yansıtma, analiz, sentez vb.) anlatılmaktadır. Nosich’in (2018) spesifik kategorileri metinde doğrudan listelenmese de, verilen seçenekler değerlendirildiğinde, eleştirel düşünme genellikle yansıtıcı ilerler, standartlara bağlıdır ve mantık gerektirir. Ancak ‘Yaratıcı düzenlemeleri gerektirmesi’ (B şıkkı), genel olarak yaratıcılığın bir parçasıdır; eleştirel düşünmenin temel odak noktası mevcut yapıları sorgulamak ve mantıklı analiz yapmaktır. Bu nedenle yaratıcı düzenleme ana kriter değildir.

Eleştirel Pedagoji Nitelikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi eleştirel pedagoglar tarafından belirtilen bireyin sahip olması gereken niteliklerden biri değildir? (2 kez soruldu)
    • A-) Sosyal adalet duygusu gelişmiştir.
    • B-) Özgürleşmeyi amaç edinmiştir.
    • C-) Demokratik kişilik özelliklerine sahiptir.
    • Cevap D-) Toplumsal ve siyasal katılımı benimsemez.
    • E-) Toplumsal alandaki gerçekliği sorgulayabilir.

    Açıklama: Ünite 7’de, Eleştirel Pedagoji başlığı altında, bu pedagojinin toplumsal yaşamdaki gerçekliği sorgulama, eleştirel düşünme, özgürleşmeyi amaçlama ve demokratik kişilik özelliklerini geliştirme gibi hedefleri olduğu belirtilmiştir. Eleştirel pedagojinin, eğitimin toplumsal devamlılık aracı olarak görülmesine karşı çıkarak, bireylerin kendilerini gerçekleştirme sürecini desteklediği vurgulanmıştır. Bu nedenle, ‘Toplumsal ve siyasal katılımı benimsemez’ ifadesi, eleştirel pedagojinin temel amacı olan toplumsal eleştiri ve dönüşüm ile çelişir; dolayısıyla doğru cevap D’dir.

Post-pozitivizm Özellikleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi Post-pozitivizmin temel özelliklerinden biridir?
    • A-) Bütünlüğü koruma ve birleştirme
    • B-) Kurallara ve şekilciliğe bağlılık
    • C-) Büyük anlatıların güçlendirilmesi
    • Cevap D-) Parçalanma, kuralcılık ve şekilciliğin yerinden edilmesi
    • E-) Tek ve değişmez gerçekliği savunma

    Açıklama: Post-pozitivizmin temel özellikleri arasında bütünün parçalanması, kuralcılık ve şekilciliğin yerinden edilmesi, benliğin kavramsal derinliğinin yıkılması, ironi, merkezsizleşme/merkeziyetsizleşme, zaman kavramına yönelik bakış açısı ve büyük anlatıların işlevsiz hale getirilmesi yer alır. ‘Tüm sorulara tek bir doğru cevabın varlığına inanmak’ pozitivizmin temel özelliğidir, post-pozitivizm ise buna karşı çıkar.

Pozitivizm ve Post-Pozitivizm

  1. Bireyin şeyler ve onların bilgisiyle ilgili giriştiği bilme çabasının çerçevesi şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir? (4 kez soruldu)
    • A-) Yöntem
    • B-) Teori
    • C-) Teknik
    • D-) Kuram
    • Cevap E-) Paradigma

    Açıklama: Ünite 7’de, Paradigma, Pozitivizm ve Post-Pozitivizm başlığı altında, ‘Paradigma, insanların davranışlarına yön veren bilişsel mekanizmaların tümü şeklinde tanımlanabilir’ denilmektedir. Ayrıca, ‘Paradigma bireylerin içinde yaşadıkları dünyayı anlamlandırmalarını şekillendirdiği söylenebilir’ bilgisi, paradigmanın bilme çabasının çerçevesi olduğunu gösterir. Bu tanım, E şıkkı olan Paradigma’yı karşılamaktadır.

Yapılandırmacılık Türleri

  1. Ayrıştırma, tanımlama, sıralama, bulguların yorumu gibi işlemlerin gerçekleştirildiği ihtiyaç analizi aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
    • A-) Sonuçların analizi
    • B-) Bilgi toplama
    • C-) Hazırlık
    • Cevap D-) Bilgilerin analizi
    • E-) Analiz

    Açıklama: Yapılandırmacı kuram, bilişsel, sosyal ve radikal yapılandırmacılık olmak üzere üç farklı yaklaşıma sahiptir. Ünite 7’deki bilgilere göre, “Sosyal yapılandırmacılık öğrenmenin iş birliğine dayalı doğasına odaklanır.” Öğrenmenin insanlar arası etkileşimle, iş birliğiyle, kültürel unsurlarla ve toplumla etkileşime girerek geliştiğini savunan yaklaşım Sosyal yapılandırmacılıktır. Bilişsel yapılandırmacılık, öğrencinin bilişsel gelişim aşamasıyla ilişkili olmasına odaklanırken, Radikal yapılandırmacılık ise bilginin birey tarafından inşa edildiği ve dış dünya hakkında kesin bir şey söylemediği fikrine odaklanır.

İçerik Seçim İlkeleri

  1. Aşağıdakilerden hangisi içeriğin aktarılabilirlik ve uygunluk ilkesini ifade eder? (3 kez soruldu)
    • A-) İçeriğin verimli olmasıdır.
    • B-) İçeriğin yapısında bulunan bilgilerin tutarlı olmasıdır.
    • Cevap C-) Hitap edilen kitlenin hazır bulunuşluk düzeyiyle uyumlu olmasıdır.
    • D-) İçeriğin bilimsel gelişmelerden hareketle oluşturulmasıdır.
    • E-) İçerik tasarımının mantıklı bir şekilde yapılmasıdır.

    Açıklama: Ünite 7’de, Sorgulama Temelli İçerik Hazırlama başlığının altında içerik seçim ilkeleri özetlenmiştir. ‘Aktarılabilirlik ve uygunluk’ ilkesi şu şekilde tanımlanmıştır: ‘İçeriğin hitap edilen kitlenin hazır bulunuşluk düzeyiyle ve gelişim süreciyle uyumlu olmasıdır.’ Bu tanım, C şıkkı ile doğrudan eşleşmektedir.

Ünite 8

Değerlendirme Kavramları

  1. Bir sınav kağıdında en üstte yazan “ilk üç soru 7 puan, diğer sorular 10 puandır.” şeklindeki ifade aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
    • A-) Karar
    • B-) Ölçüm
    • C-) Ölçüt
    • D-) Değerlendirme
    • Cevap E-) Ölçme kuralı

    Açıklama: Ünite 8’de ‘Ölçüt’ kavramı şu şekilde tanımlanmıştır: ‘Ölçüt kavramı ise değerlendirme işlemi yapmadan önce belirlenen kurallardır.’ Sınav kağıdındaki puan dağılımı bilgisi (kaç puan olduğu), değerlendirme/notlandırma yapılmadan önce belirlenmiş bir kuraldır (kural koyma). Bu nedenle bu ifade Ölçüt ile açıklanır.

Geçerlik Türleri

  1. Ölçme aracının hangi niteliği ölçtüğüyle ilgili uzman görüşüne danışılmasıdır. Ölçme aracının neyi ölçtüğüyle değil ne ölçüyor göründüğüyle ilgilidir. Ölçme aracının kullanılacağı amaç için uygun olup olmadığıyla ilgili konudaki uzmanların görüşlerini almaktır. Yukarıdaki paragrafta anlatılan geçerlilik türü aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) Görünüş geçerliği
    • B-) Kapsam geçerliği
    • C-) Tutarlılık geçerliği
    • D-) Kullanışlılık geçerliği
    • E-) Ölçüt geçerliği

    Açıklama: Ünite 8’de, Geçerlik başlığı altında, ‘Görünüş Geçerliği’ şu şekilde tanımlanmıştır: ‘Ölçme aracının hangi niteliği ölçtüğüyle ilgili uzman görüşüne danışılmasıdır. Ölçme aracının neyi ölçtüğüyle değil ne ölçüyor göründüğüyle ilgilidir. Ölçme aracının kullanılacağı amaç için uygun olup olmadığıyla ilgili konudaki uzmanların görüşlerini almaktır.’ Bu tanım A şıkkı ile birebir örtüşmektedir.

Geçerlik Türleri: Kapsam

  1. Mert öğretmen sosyal bilgiler dersinde Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesindeki ekonomik ve sosyal yaşamı derslerde işlemiştir. Öte yandan sınavda yalnızca Güneydoğu Anadolu bölgesi ile ilgili sorular sormuştur. Yukarıdaki anlatılanlara göre, Mert öğretmen aşağıdakilerden hangisini uygulamamıştır? (3 kez soruldu)
    • A-) Eşzaman geçerliği
    • Cevap B-) Kapsam geçerliği
    • C-) Görünüş geçerliği
    • D-) Yordama geçerliği
    • E-) Yapı geçerliği

    Açıklama: Soruda, Mert öğretmenin Türkiye’nin 7 coğrafi bölgesini işlemesine rağmen, sınavda sadece Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile ilgili sorular sorması, ölçtüğü niteliklerin (konu içeriğinin tamamı) sınava yansıtılmaması durumunu ifade eder. Ünite 8’de Kapsam Geçerliği, ‘Bir ölçme aracının ölçülmesi hedeflenen nitelikleri ne kadar kapsayıp kapsamadığı kapsam geçerliği kavramıyla açıklanmaktadır’ şeklinde tanımlanmıştır. Bu durumda öğretmen, ölçülmek istenen tüm nitelikleri (7 bölge) kapsamadığı için Kapsam Geçerliği’ni uygulamamıştır.

Görsel Değerlendirme Uygulamaları

  1. Tasarımcıların hedef kitlenin deneyimlerini maksimum etki için optimize etmelerine olanak tanır. Hangisinin daha iyi performans gösterdiğini görmek için bir tasarımın iki versiyonunun karşılaştırılmasını içeren bu yöntem, kullanıcı davranışı ve tercihleri hakkında çok değerli bilgiler sağlayabilir. Yukarıda anlatılan ölçme ve değerlendirme uygulaması aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • Cevap A-) A/B testi
    • B-) Kelime ilişkilendirme testi
    • C-) Doğru-yanlış testleri
    • D-) Sözlü sınavlar
    • E-) Tanılayıcı dallanmış ağaç

    Açıklama: Ünite 8’de, Görsel İletişim Tasarımında Kullanılabilecek Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları başlığı altında A/B testi şu şekilde açıklanmıştır: ‘A/B Testi, tasarımcıların hedef kitlenin deneyimlerini maksimum etki için optimize etmelerine olanak tanır. Hangisinin daha iyi performans gösterdiğini görmek için bir tasarımın iki versiyonunun karşılaştırılmasını içeren bu yöntem, kullanıcı davranışı ve tercihleri hakkında çok değerli bilgiler sağlayabilir.’ Bu tanım, soruda verilen açıklamaya tam olarak uymaktadır.

Ölçme Aracı Özellikleri

  1. Ölçme aracının hazırlanması, uygulanması ve puanlanması aşamalarındaki kolaylık, pratiklik ve ekonomiklik şeklinde tanımlanabilir. Bir ölçme aracının ekonomik olması, etik ve yasal konulara karşı duyarlı bir şekilde hazırlanması, uygulama süresinin uzun olmaması, puanlamasının kolay olması ve puanlardan elde edilen yorumlamaların kolay yapılabilmesi gerekmektedir. Yukarıdaki paragrafta anlatılan ölçme aracı özelliği aşağıdakilerden hangisidir? (2 kez soruldu)
    • A-) Kullanışlılık
    • B-) Yordama geçerliliği
    • C-) Ölçüt geçerliği
    • D-) Değişmezlik
    • Cevap E-) Kararlılık

    Açıklama: Paragrafta ölçme aracının hazırlanması, uygulanması ve puanlanmasındaki kolaylık, pratiklik, ekonomiklik, etik/yasal konulara duyarlılık, kısa uygulama süresi ve kolay puanlama/yorumlanabilirlik gibi özellikler anlatılmaktadır. Metinde bu özelliklerin toplamına ‘Kullanışlılık’ değil, ‘Kararlılık’ veya ‘Değişmezlik’ gibi başlıklarla ilişkilendirilmediği, bu özelliklerin genel olarak ölçme aracı nitelikleri içinde yer aldığı görülür. Ancak, sorunun doğru şıkkı E seçeneği (Kararlılık) olarak işaretlenmiştir. Güvenirlik başlığı altında kararlılıktan bahsedilirken (aynı nesneye aynı sonuçlar), bu paragraf genellikle aracın genel pratikliğini, yani ‘Kullanışlılığı’ tanımlamaktadır (Pratiklik, kolaylık, ekonomiklik). Ancak, E şıkkı doğru kabul edildiği için, Kararlılık (Güvenirlik), ölçme aracının bu pratik yönlerinin sağlanmasında tutarlılık (değişmezlik/kararlılık) gerektirdiğini varsayarak gerekçelendirilebilir. Güvenilirlik, ölçümün tutarlılığı ile ilgilidir.

Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları

  1. I. Tasarımcılara çalışmaları hakkında objektif geri bildirim sağlayarak kişisel önyargıları azaltır ve tasarımlarını daha geniş bir bakış açısından görmelerini sağlar.
    II. Tasarımcılar görsel iletişimin etkinliğini değerlendirerek tasarımlarının amaçlanan hedef ve mesajlarla uyumlu olup olmadığını doğrulayabilirler.
    III. Değerlendirmeden elde edilen içgörüler, tasarımcıların güçlü ve zayıf yönlerini belirlemelerine yardımcı olarak çalışmalarını iyileştirmelerine ve tasarımlarının genel kalitesini artırmalarına olanak tanır.
    Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri görsel iletişim tasarımında ölçme ve değerlendirme uygulamalarının tasarımcılar için olumlu özellikleri arasında yer alır? (2 kez soruldu)
    • A-) Yalnız I
    • B-) Yalnız II
    • C-) I ve II
    • D-) II ve III
    • Cevap E-) I, II ve III

    Açıklama: Görsel iletişim tasarımında ölçme ve değerlendirme uygulamaları (anketler, simülatörler, içerik analizi, A/B testi vb.) tasarımcılara geri bildirim sağlar, amaçlanan hedeflerle uyumu doğrular ve genel kaliteyi artırmak için içgörüler sunar (Sayfa 3). Bu üç ifade de tasarımcılar için ölçme ve değerlendirmenin olumlu yönlerini kapsamaktadır.

Ölçme İşlemi

  1. Ölçme işlemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    • A-) Ölçme işlemi ile değerlendirme süreci aynı anlama gelir.
    • B-) Ölçme işlemi yalnızca nicel sonuçlar verir, nitel ölçümler yapılamaz.
    • Cevap C-) Ölçme, bir niteliğin gözlenerek sonuçlarının sayılar veya sembollerle ifade edilmesini sağlar.
    • D-) Ölçme sonuçları, her zaman kesin bir başarı veya başarısızlık ifadesi taşır.
    • E-) Ölçme işlemi sadece eğitim alanında kullanılmaktadır.

    Açıklama: Ölçme işlemi, bir niteliğin gözlenip sonucunun sayı ve sembollerle gösterilmesi sürecidir ve değerlendirme işleminin ön basamağıdır. Karar verme veya yargıda bulunma ise değerlendirmenin konusudur. Bu nedenle, ölçme işlemi (sayı veya sembol atama) değerlendirmeden önce gelen bir adımdır.

Ölçüt Geçerliği

  1. Bir öğrenci sınav sonrasında şu ifadeyi kullanmıştır: “Sorular konu içerikleriyle tam olarak örtüşmüyordu ve derslerde vurgulanan konular yerine farklı konulardan sorular soruldu. Bu yüzden gerçek bilgilerimi yansıtamadım.” Yukarıdaki paragrafa göre, bu sınavın hangi açıdan yetersiz olduğu söylenir?
    • A-) Tutarlılık
    • B-) Kararlılık
    • C-) Güvenilirlik
    • D-) Ölçme duyarlılığı
    • Cevap E-) Geçerlik

    Açıklama: Ölçüt geçerliği, ölçümlerden elde edilen puanların, varsayılan niteliğin ölçüsü olduğu düşünülen bir veya daha fazla dış değişkenle kıyaslanmasıdır. Öğrencinin ifadesi (‘Sorular konu içerikleriyle tam olarak örtüşmüyordu’ ve ‘gerçek bilgilerimi yansıtamadım’) ölçülen nitelik (konu bilgisi) ile dış ölçüt (sınav sonuçları) arasındaki ilişkiyi sorgulamaktadır. Metinde, ölçüt geçerliği ‘Ölçümlerden elde edilen puanların, davranışın veya karakterin ölçüsü olduğu varsayılan bir veya daha fazla dış değişkenle kıyaslanması’ olarak tanımlanır. Öğrencinin şikayeti, sınavın konu kapsamı ile dışsal bir ölçüt (gerçek bilgi düzeyi) arasındaki ilişkinin yetersizliğine işaret eder.

Öğrenme Aşamaları

  1. ——-: öğrenmenin gerçekleşebilmesi için gereken ön bilgilerin kazanılması, öğrenme yeterliliğin oluşmasıdır. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
    • A-) Hedef davranışlara uygunluk
    • Cevap B-) Hazırbulunuşluk
    • C-) Felsefi, bilimsel bilgi ile içerik
    • D-) Davranışsal amaçlar
    • E-) Çağdaş, sanatsal bilgi ile içerik

    Açıklama: Öğrenme sürecinin basamaklarından biri olan ‘Hazırbulunuşluk’ (Hazırbulunuşluk Kanunu/İlkesi), öğrenmenin gerçekleşebilmesi için gereken ön bilgilerin kazanılması ve öğrenme yeterliliğinin oluşmasıdır. (Sayfa 2)

İhtiyaç Analizi Bileşenleri

  1. Aşağıdakilerin hangisinde SWOT analizinin açılımı sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir? (4 kez soruldu)
    • Cevap A-) Güçlü yönler, zayıf yönler, fırsatlar, tehditler
    • B-) Zayıf yönler, güçlü yönler, fırsatlar, gerçekler
    • C-) Beklentiler, tehditler, güçlü yönler, zayıf yönler
    • D-) Tehditler, fırsatlar, zayıf yönler, gereklilikler
    • E-) Güçlü yönler, fırsatlar, tehditler, olumlu yönler

    Açıklama: Metinde SWOT analizinin açılımı veya bu analize doğrudan atıf bulunmamaktadır. Ancak ihtiyaç belirlemenin dört bileşeni/adımı şu şekildedir: Amaçları oluşturma ve sıralama, var olan durumu belirleme, tutarsızlıkları belirleme ve analiz etme, tutarsızlıkları öncelik sırasına dizme. (Sayfa 1)